پايپينگ

پايپينگ شامل لوله ها،فلنج ها،اتصالات،پيچ و مهره ها،واشرها،شير آلات و ساير تجهيزات تحت فشار مي باشد.همچنين شامل نگهدارنده هاي لوله و پايه هاي خطوط لوله و تجهيزاتي كه از تحت تنش قرار گرفتن لوله ها و ساير قطعات جلوگيري مي كنند

مي باشد.

اجزاي پايپينگ توسط اتصالات و شيرآلات و ساير اجزاي مكانيكي به يكديگر متصل و به وسيلة نگهدارنده ها و پايه ها نگهداري مي شوند.اجزاي پايپينگ شامل اجزاي مكانيكي هستند كه براي انتقال سيال از يك نقطه به نقطه ديگر مورد استفاده قرار مي گيرند.



اجزاي پايپينگ:

1. لوله و تيوپ

2. اتصالات«مانند زانويي،كاهنده،انشعاب،فلنج و غيره»

3. واشرها،پيچ ها

4. شيرآلات

5. پايه هاي پايپينگ

6. برخي از تجهيزات ويژه مانند اتصالات انبساطي





1. لوله و تيوپ

انواع لوله و تيوپ از نظر ساخت به دو دستة زير تقسيم مي شود:

1- لوله هاي بدون درز

2- لوله هاي جوشي:كه اين لوله ها نيز به دو دسته زير تقسيم مي شوند:



1. درز طولي:الف- يك درز ب- دو درز

2. درز مارپيچي



تعريف تيوپ و لوله

- تيوپ :محصولي است تو خالي با سطح مقطع دايره يا غير دايره كه داراي محيطي پيوسته است.

- لوله:تيوپي با سطح مقطع دايره اي است.



علائم اختصاري به كار رفته براي لوله و تيوپ

1. (IPS):براي قطر داخلي لوله هاي آهني به كار مي رود.

2. (NPS):براي سايز نامي لوله ها به كار مي رود و داراي تقسيم بندي زير است:

• STO:استاندارد

• XH or XS:مقداري قويتر

• XXH or XXS:قويتر از دو دستة بالا

3. (API)(انجمن نفت آمريكا):براي خطوط لوله و جنس لوله به كار مي رود

4. نرخ فشار – دمايي لوله



استانداردهاي لوله

1. ASTMA53:لوله هاي فولادي

2. ASTMA312:لوله هاي فولادي ضد زنگ

3. AWWAC151:لوله هاي آهني

4. API5L:خطوط لوله

5. ISO11960,API5GT:تيوپ

6. ASTM A53/A 53 M Electric:لوله هاي بدون درز و جوشي فولاد

7. ASTM A106:لوله هاي بدون درز فولاد كربني مورد استفاده در دماهاي بالا



2-اتصالات

وسايلي هستند كه براي تغيير در هندسة جريان به كار مي رود مانند تغيير در جهت جريان،تغيير در قطر جريان براي گرفتن انشعاب از جريان براي اتصال لوله ها به همديگر يا بستن جريان

روش هاي اتصال لوله ها

1. جوش سر به سر

2. جوش سوكتي

3. رزوه اي

4. اتصالات موقتي

5. فلنج

6. برخي موارد خاص



1. جوش سر به سر

برخي اتصالاتي كه توسط جوش سر به سر در خطوط پايپينگ قرار مي گيرند عبارتند از:



1- زانويي:كه داراي دو نوع شعاع بزرگ و شعاع كوچك مي باشد.

الف:شعاع بزرگ،شعاع انحنا مساوي با 5/1NPS لوله مي باشد.

ب:شعاع كوچك،شعاع انحنا مساوي با NPS لوله مي باشد.

2- زانويي كاهنده

الف: ْ90

ب:شعاع انحنا مساوي با NPS5/1 انتهاي طرف بزرگتر

3- زانويي ْ180

• شعاع انحنا مساوي با NPS5/1

• مورد استفاده در مخازن

4- زانويي خميده

• شعاع انحنا مساوي با 4 الي 6 برابر NPS

• در اين نوع زانويي از لوله هاي بدون درز استفاده ميشود و به دو روش تغيير شكل به صورت گرم و سرد استفاده مي شود.

5-Miter:اين وسيله در جايي استفاده ميشود كه بخواهيم تغيير جريان را بدون زانويي و غيره انجام بدهيم و افت فشار جريان براي ما مهم نيست چون اين قطعه باعث افت فشار ميشود و روي مسير جريان اثر منفي مي گذارد.اين قطعه داراي دو نوع زير است:

الف-دو تكه( ْ90)

ب- سه تكّه

6-كاهنده:لوله را از سايز بزرگتر به سايز كوچكتر تبديل مي كند.حداكثر تبديل در كاهنده مساوي است با 1+2/Nps

الف-Ecentric:مورد استفاده روي پمپ ها در خطوط مكش و پايه گذاري

ب-Concentric

7-Sewage:اين قطعه براي تغيير وضعيت در جوشكاري جريان به كار مي رود و از نظر طول از كاهنده كمتر و از نظر كاركرد مانند كاهنده است.داراي سه نوع زير مي باشد:

  Eccentric

  Concentric

  Venturi

8-سه راهه:داراي سه نوع زير مي باشد:

الف- مستقيم: در اين نوع،شاخة گرفته شده با مسير اصلي يكسان است.

ب- كاهنده:شاخة گرفته شده از مسير اصلي كوچكتر است.

ج- سر بزرگ: در آن شاخه گرفته شده بزرگتر از خط اصلي است.

9-چهار راهه:داراي دو نوع زير است:

  مستقيم

  كاهنده

10- Lateral:اين قطعه براي گرفتن يك شاخه تحت زاويه به كار مي رود.

11-Weldolet:اين قطعه براي گرفتن انشعاب ْ90 در فضاي كم به كار مي رود.

12-Elbolet:براي گرفتن يك شاخه مماس از انتهاي زانويي به كار مي رود.

13-Latrolet:قطعه اي آماده براي گرفتن شاخة ْ45 است.

14-Sweepolet:از نظر شكل و كاركرد شبيه سه راهه است.

15-بست يا چفت:داراي دو نوع زير است:

  شبيه به كلاه

  بستِ صاف



2- جوش سوكتي

اين جوش نسبت به جوش سر به سر داراي معايب و مزايايي است كه محاسن آن عبارتند از:

 فلز جوش داخل مسير جريان نمي شود

 نصب آن راحت تر است و در سايزهاي كوچك مورد استفاده قرار مي گيرد.

 از نظر عدم نشتي وضعيت خوبي دارد و...

و معايب آن:

 نسبت به ارتعاش و نوسان مقاومت خوبي ندارد و...

 قطعاتي كه توسط اين اتصال در خطوط قرار مي گيرند شبيه به قطعات جوش سر به سر است.



3- اتصالات رزوه اي

اين اتصالات بيشتر براي خطوطي كه مواد غير سمي و غير اشتغالزا از آن عبور مي كند مورد استفاده قرار مي گيرد.



4- فلنج ها

فلنج ها وسايلي هستند براي اتصال لوله ها به يكديگر يا وسايل ديگر پايپينگ مانند مخازن و شير آلات

انواع فلنج ها عبارتند از:

  فلنج هاي رزوه اي

  فلنج هاي سوكتي

  فلنج هاي كور

  فلنج هاي تخت

  فلنج هاي لب به لب

  فلنج هاي گلويي گردن جوشي

 

در اينجا برخي از انواع پركاربرد آن را توضيح مي دهيم.

فلنج هاي گلويي گردن جوشي:اين نوع فلنج داراي دو نوع زير است:

o گردن معمولي:بيشتر براي اتصال لوله به كار مي رود.

o گردن بلند:بيشتر براي اتصال به مخازن به كار مي رود.

كاربرد كلي اين فلنج در دماهاي زياد،در لرزه ها،در ضربه و ارتعاشات و خطوط تحت تنش برشي است.



فلنج تخت:اين فلنج دورتا دور جوش مي خورد.جوش داخلي آن معمولاً در معرض خوردگي قرار مي گيرد.نسبت به ضربه و ارتعاشات مقاومت ندارد.قيمت ارزان و هزينة نصب گران دارد و فشار داخلي آن يك سوم فلنج هاي گلويي است.

فلنج هاي لب به لب:اين فلنج ها براي فلز خاص لوله استفاده مي شوند.

فلنج هاي كور:اين فلنج براي بستن انتهاي لوله به كار مي رود.

تقسيم بندي بر اساس سطح فلنج

  فلنج هاي تخت

  فلنج هاي سطح برجسته

  فلنج هاي داراي سطح رينگي

براي باز و بسته كردن فلنج ها از وسيله اي به نام جك مارپيچي استفاده مي كنيم.

 

3- واشرها-پيچ ها

از مواد انعطاف پذير ايجاد مي شوند بين سطوح فلنج ها قرار مي گيرند توسط پيچ و مهره سفت مي شوند و كار آب بندي را براي ما راحت مي كند.واشرها داراي چهار نوع زير هستند:

  ورقه اي

  مارپيچ:روي فلنج هاي تخت و RF استفاده مي شود و يكبار مصرف هستند.

  حلقه هاي فلزي:براي فلنج هاRTY استفاده مي شود و فشارهاي بسيار بالايي را تحمل مي كند.

  واشرهاي عايقي : براي جلوگيري از خوردگي و براي جدايي اتصال الكتريكي دو فلنج از يكديگر مورد استفاده قرار مي گيرد.

پيچ ها

پيچ ها براي بستن فلنج ها به كار مي روند و داراي دو نوع زير هستند.

  يك سر رزوه

  دو سر رزوه



4- شير آلاتشير آلات براي كنترل فرآيند و سرويس هاي جانبي،مجزا كردن تجهيزات براي تعمير و نگهداري ، خارج كردن گاز بخار مايع،خالي كردن خطوط لوله و تجهيزات هنگام خاموش شدن سيستم و براي خاموش شدن اضطراري به كار مي رود.



تقسيم بندي شيرها بر اساس عملكرد

  شيرهاي On/Off (مسدود كننده):شيري است كه جريان را باز و بسته مي كند.

  شيرهاي تنظيم كننده جريان

  شيرهاي يك طرفه:شيرهاي كنترلي كه اجازه جريان در خلاف جهت را نمي دهند.

  شيرهاي سوييچي:كه بين چند سير جريان را پخش مي كند.

  شيرهاي تخليه(تخليه تحت فشار)

تقسيم بندي شيرها بر اساس وسيلة كاركرد آنها

  دستي

  هيدروليكي

  موتوري

  شيرهاي الكتريكي برقي

انواع شير

  Ball Valves

  Gate Valves

  Globe Valves

  Check Valves

  Plug Valves

  Butterfly Valves

  Pinch Valve

  Needel Valves

  Relief Valve

  Ball Valves

شير توپي

اين شير ممكن است به صورت پدالي يا فلكه اي باشد و جزء شيرهاي (On-Off) است اين شير براي باز و بسته كردن سريع مورد استفاده قرار گرفته و براي تنظيم جريان استفاده نمي شود چون نشيمنگاه توپي آن ممكن است دچار خوردگي شود و در آب بندي اختلال وارد مي شود.

از محاسن آن مي توان افت فشار خيلي كم و باز و بسته كردن راحت آن را نام برد و معايب آن گران و سنگين بودن آن مي باشد.

Gate Valves

شير دروازه اي

در مصرف صنعتي 80 تا 90 درصد از اين شير استفاده مي كنند و از نظر آب بندي شير قابل اطميناني است75% شيرهايي كه در پالايشگاه ها هستند از اين نوع است اين شير بهينه و اقتصادي است و افت فشار كمي در جريان ايجاد مي كند و جزو سرويس هاي On-Off است.

 

Globe Valves

شير بشقابي

شيري مناسب براي تنظيم جريان است و در آن از اهرم استفاده مي شود از محاسن آن مي توان به ايجاد آب بندي خوب آن اشاره كرد و از معايب آن افت فشار زياد آن است كه اگر در مسير استفاده شود نياز به نيروي پمپاژ بالا دارد.

Check Valve

شير يك طرفه

اين شير اجازه جريان سيال در يك طرف را امكانپذير مي كند و از نظر طراحي ساده است.از انواع اين شير مي توان به موارد زير اشاره كرد.

شير يكطرفه توپي:به علت قيمت كم در سايت هاي كوچك استفاده مي شود و نيز قابل استفاده در خطوط عمودي است.

شير يكطرفه پيستوني:براي فشارهاي بالا مناسب است و هنگام استفاده اين شير خط جريان بايد تميز باشد وگرنه از آب بندي جلوگيري مي كند.

Wafer Check Valve

با واشر بايد آب بندي آن انجام شود و بين فلنج ها قرار گيرد.

Stop Check Valve

مي تواند جريان را كاملاً باز و يا كاملاً بسته كند و جلوي جريان را بگيرد.

 

Plug Valve

شير سماوري

اين شير شبيه Ball Valve عمل مي كند و خيلي پر كاربرد نيست.

Butterfly Valve

اين شير به دو صورت گيربكسي و اهرمي در صنعت مورد استفاده قرار مي گيرد.معمولاً بين دو فلنج بسته مي شود و به واشر هم احتياج ندارد.از محاسن آن سريع باز و بسته شدن،افت فشار كم و خاصيت كنترلي آن است و از معايب آن اين است كه فقط براي سيستم هاي فشار پايين و دماي پايين استفاده مي شود.

Needel Valve

شير سوزني

اين شير براي سايت هاي كوچك مورد استفاده واقع مي شود و خاصيت كنترلي دارد.

Rely ve Valve

شير تخليه يا اطمينان

همانطور كه از نام اين شير بر مي آيد شيري است براي مواقع ضروري جهت تخليه نمودن جريان كه در سه نوع زير كاربرد دارد:

  براي مايع

  براي گاز يا بخار

  براي مخلوط گاز و مايع


Pinch Valve

شير ديافراگمي

اين شير داراي يك ديافراگم است كه توسط يك اهرم ديافراگم آن باز يا بسته جهت عبور يا مسدود شدن جريان مي شود.

اجزاي كلي يك شير:

ديسك:قسمتي كه حركت مي كند و مستقيماً روي جريان قرار مي گيرد.

نشيمنگاه:قسمتي كه ديسك روي آن مي نشيند و عمليات آب بندي را انجام مي دهد.

درگاه:ماكسيمم فضايي كه شير در حالت باز براي عبور جريان دارد.

ميله:قطعه اي كه ديسك را بالا و پايين مي برد.

چرخ دستي:چرخ دنده اي كه شير توسط آن باز يا بسته مي شود.

logo-samandehi