شما اینجا هستید: صفحه اصلیبازرسی فنیدوره بازرسی خطوط لوله انتقالبازرسي و تعمير خطوط لوله انتقال گاز و نفت

بازرسي و تعمير خطوط لوله انتقال گاز و نفت

چكيده:

كارشناسان و گروههاي بازرسي خطوط لوله نفت و گاز بخوبي واقفند كه دانش فني لازم درباره
شناسايي خسارتهاي رايج در خطوط لوله تا چه حد اهميت دارد. بازرسي ها ي دقيق از سطوح داخلي و
خارجي خطوط نفت و گاز ؛ وضعيت و حجم خسارتهاي وارد شده به اين لوله ها را نشان مي دهد.
بازرسي ديواره خارجي لوله ها خسارتهاي وارد آمده بر روي پوشش بيروني را نشان مي دهد.
پيگ هوشمند وسيله اي است كه امروزه در شناسايي مقدار حجم خسارتهاي وارد شده به مجاري نفت
و گاز بسيار مورد استفاده قرار مي گيرد. اين روش را فناوري هوشمند مي نامند. زيرا در طول لوله
حركت كرده و به اندازه گيري ضخامت ديواره مي پردازد. نوسانات موجود در ضخامت ديواره ثبت مي
شود و پس از تصميم گيري در باره انتخاب روش مناسب نسبت به تعمير يا تعويض آن اقدام خواهد شد
.توپكهاي هوشمند از آنجائيكه خللي به عمليات انتقال سيال وارد نمي آورد ابزار بازرسي حين عمليات
خوانده مي شود. اين وسايل هوشمند اولين بار به منظور پاكسازي (IN LINE INSPECTION) ILI
موانع و رسوبات موجود در مجاري نفت طراحي و توسعه داده شدند. اما امروزه براي مصارف بيشتري از
اين وسايل استفاده مي كنند. كه در اين مقاله بيشتر به انها اشاره مي شود.
وريهاي جديد بازرسي خطوط لوله انتقال نفت و گاز؛ شناسايي Ĥ هدف اين مقاله آشنايي با فن
خسارتهاي موجود؛ نوع و اندازه اين خسارتها؛ شناسايي روشهاي تعميراتي موجود و انتخاب بهترين و
مناسب ترين روشهاست كه با توجه به نوع خسارت وارد شده و با در نظر گرفتن پارامترهاي اقتصادي به
رفع آن مي پردازند.
خطرات و هزينه هايي كه بوا سطه فقدان بازرسي و نشت سيال ممكن است پيش بيايد عبارتند از :
1) هدر رفتن سرمايه ملي در مدت نشت
2) هزينه راه اندازي مجدد و خسارت مدت توقف خط لوله
3) خسارت جاني و مالي مردم ساكن اطراف خط لوله
4) خطرات زيست محيطي براي حيوانات و گياهان پيرامون خط لوله در اثر بروز نشت
امروزه با پيشرفت دانش در زمينه هايي همچون ريزپردازنده ها؛ ذخيره سازي داده ها؛ فراصوت؛ پليمر و
به توپك راني هوشمند Ĥ رايانه؛ روش نويني در بازرسي خطوط لوله بوجود آمده است. اين روش اصطلاح
موسوم است. در اين روش توپك هوشمند با دارا بودن بشقابكهايي از جنس پليمر (پلي يورتان) در
داخل لوله قرار مي گيرد و سطح مقطع لوله را مسدود مي سازد. فشار سيال پشت توپك آن را بجلو مي
2
راند و بدين ترتيب توپك مسافت خط لوله را مي پيمايد و در طول مسير توپك به گردآوري و ذخيره

اطلاعات مي پردازد.

امروزه بيش از 30 نوع توپك هوشمند وجود دارد كه اهم اهداف توپك راني هوشمند عبارتند از :

1) اندازه گيري هندسي
2) شناسايي نشت
3) ثبت دما و فشار
4) اندازه گيري خم
5) نمونه برداري از فرآورده
6) اندازه گيري موم و ناخاله
7) مونيتورينگ انحنا
8) پروفيل خط لوله
9) نقشه برداري
10 )شناسايي كاهش ضخامت
11 )بازرسي با عكاسي
12 )شناسايي ترك
تنوع توپكها نيز بدليل تنوع در اهداف توپكراني مي باشد و بهره بردار خط لوله با توجه به هدفي كه از
توپك راني مد نظر دارد به انتخاب توپك و خدماتي كه شركت دارنده آن ارائه مي دهد مبادرت مي
ورزد.
انواع توپكهاي هوشمند:
اين توپكها مبتني بر اين اساس :(LEAKAGE DETECTOR PIG) الف) توپك شناسايي نشت
كار مي كنند كه نشت سيال از يك سوراخ و تحت فشار؛ يك بسامد فرا صوت ساطع مي كند. اين توپك
نبايد با ديواره داخلي خط لوله برخورد كند چرا كه صداي ايجاد شده از اين برخورد مي تواند بعنوان
نشت قلمداد شود.سيستمهاي مختلفي بر اساس افت فشار كار مي كنند. اين بدان معني است كه اگر
توپكي در نقطه اي از خط لوله گير كند از آنجا كه نشتي در اطراف آن صورت مي گيرد مي توان محل
ان را با نشانگرهاي مغناطيسي بيرون از خط لوله كه براي استفاده از توپك شناسايي نشت نصب مي
شوند پيدا كرد.
سيستم ديگري نيز وجود دارد كه با حمل يك دبي سنج، حجم محل و راستاي جريان را در نقاط
مختلف مخابره مي كند و با اين روش ميتوان فهميد كه در كجاي خط لوله نشت وجود دارد.
3
با استفاده از امواج راديو اكتيو با نيمه عمر كوتاه نيز مي توان به محل نشت پي برد امواج راديواكتيو در
محل نشت به بيرون ساطع مي شوند و بدين ترتيب محل نشت مشخص مي گردد.
ب) توپك نقشه برداري: موقعيت خطوط لوله بيابانها و اعماق دريا، پس از مدتي طولاني دستخوش
تغيير مي گردد؛ درحاليكه بسيار اهميت دارد كه هر حركت خط لوله را بدانيم؛ در اين زمينه تلاشهاي
گوناگوني صورت گرفته است اما تعداد محدودي از انها موفق بوده است يكي از پيشرفته ترين روشها؛
استفاده همزمان از شتاب سنج و قطب نما مي باشد با تركيب داده هاي اين دو پارامتر مي توان انحناي
GPS خط لوله؛ جهت انحنا؛ و موقعيت آن را يافت. روش ديگر استفاده از سيستم مختصات جهاني
است؛ توسط اين روش موقعيت توپك در هر لحظه مستقيما مخابره و ثبت و تحليل مي گردد.
پ) توپكهاي عكاس:
اين توپكها بر خلاف نامشان تنها عكس نمي گيرند بلكه قادرند پس از نصب يك دورب