مایع نافذ

معرفی :

 

این نمونه میخواهد یک معرفی از تست مایع نافذ که از روشهای NDT را فراهم کند.

 

تست مایع نافذیاPT  هست یکی از روشهای تست غیرمخرب که براساس بازدید چشمی استواراست.

 

PT  قابلیت دیدن ناپیوستگیهای کوچک را افزایش می دهد که چشم بشر بتنهایی ممکن نیست پیدا کند.

 

چطور PT انجام می شود؟

 

در تست مایع نافذ یک مایع با خاصیت ترکنندگی سطحی بالا است که بر سطح یک قطعه تحت آزمایش بکار گرفته می شود .

 

مایع نافذ با نفوذ در سطح شکسته ناپیوستگی از طریق عمل موئینگی و مکانیسمهای دیگر است .

 

مایع نافذ اضافی از سطح برداشته می شود و یک ظاهر کننده اعمال میشود تا مایع نافذ گیر افتاده شده در سطح عقبی را بیرون بکشد .

 

با یک تکنیک بازرسی خوب مشاهده چشمی هر ناپیوستگی حاضر آشکار میشود .

اساس فرایند  PT :

 

1)شستشو و تمیز کاری اولیه و خشک کردن قطعه

 

2)اعمال مایع نافذ

 

3)برداشتن مایع نافذ اضافی

 

4)بکار بردن ظاهر کننده

 

5)بازرسی چشمی

 

6)تمیز کاری نهایی قطعه

 

 

 

چه قطعه هایی را نمی توان با بازرسی چشمی PTبکار برد؟

 

قطعاتی با سطح خشن مانند ریخته  گری ماسه ای که مایع نافذ را گیر انداخته و نگه میدارد.

 

سرامیکهای متخلخل

 

چوب و ماده های الیافی دیگر

 

قطعه های پلاستیکی که جذب یا عکس العمل با مواد مایع نافذ می دهد.

 

قطعاتی پوشش دار که جلوگیری می کنند که مایع نافذ داخل عیبها شوند .

 

 

 

 

 

چه نوع ناپیوستگیهایی با بازدید چشمی PTمیتوان کشف کرد ؟

 

همه عیبهایی که در سطح باز هستند.

 

تولیدات نورد کاری :(ترکها – درزها – تورقها )

 

ریخته گری : (جوش سرد – گسیختگیهای گرم – تخلخلها – ترکیدن حفرهها – انقباض )

 

فورجینگ :( ترکها-نشتها – شکافهای داخلی )

 

جوشکاری :( ترکها – تخلخلها – بریدگیها – دو لبه گیها – کمبود ذوب )

 

 

 

انتخاب مایع نافذ :

 

مایع نافذ نوع  

 

مایع نافذ نوع    P قابل رویت با چشم

 

روشها :

 

-             ← Aقابل شستشو با اب

 

-             ← Bچربی دوست

 

-            ← Cحلال قابل برداشتن

 

-         D ←  آب دوست  

 

 

 

 

ظاهر کننده :

 

- پودرخشک

 

- تر با اب قابل حل

 

- تر معلق کردن با اب

 

- تر بدون اب

 

 

 

مواد مایع نافذ:

 

ترکیب بندی مایع نافذ شامل یک شمار از وی‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ژگی های مهم است عملکرد مایع نافذ خوب باید:

 

-         به اسانی بر روی سطح در حال بازرسی شده گسترش پیدا کند.

 

-         داخل سطح شکسته ی عیبها به وسیله عمل مویینگی یا مکانیسمهای دیگر کشیده شود.

 

-         درعیب باقی بماند اما به آسانی از سطح قطعه برداشته شود.

 

-         باقیمانده سیال از طریق خشک کاری و توسعه مراحل بتواند برداشته شود.

 

-         بینایی بالا یا درخشندگی فلورسنت تولید کند تا مشاهدات به آسانی دیده شوند.

 

-         ضرری برای بازرس یا مواد مورد تست نداشته باشد.

 

 

 

 

 

 

درجه ی حساسیت:

 

مایع نافذها همچنین ترکیب بندی از درجه حساسیتهای مختلف را ایجاد می کنند.درجه حساسیت بالا برای عیبهای کوچک توسط سیستم مایع نافذ می توان کشف کرد.

 

چهار درجه حساسیت هستند:

 

-         درجه 4  فوق حساسیت بالا

 

-         درجه 3  حساسیت بالا

 

-         درجه 2حساسیت متوسط

 

-         درجه 1 حساسیت کم

 

افزایش درجه حساسیت با تعداد مشاهدات نامربوط است یک مایع نافذ خوب انتخاب می شود وابسته به نوع عیب است.

 

 

 

بازدید چشمی و فلورسنت PT:

 

بازرسی می تواند از مایع نافذ قابل دیدن یا فلورسنت استفاده شود.

 

PT  قابلیت رویت چشمی زیر نور سفید انجام می گیرد اما فلورسنت PT باید از یک نور فرابنفش در یک اتاق تاریک بکار گرفت که همگی درجه حساسیت یک را دارند.

 

حساسیت PT فلورسنت بیشتر از PT قابل رویت است زیرا چشم حساسیت بیشتری دریک نور با زمینه سیاه که مشاهده می شود دارد.

 

درجه حساسیت از  1 تا 4 است.

 

 

 

 

 

روش برداشتن مایع نافذ:

 

مایع نافذها به وسیله ی روشهای برداشتن مایع نافذ اضافی طبقه بندی میشوند:

 

-         حلال قابل برداشتن – مایع نافذها بوسیله ی پاک کردن بایک پارچه ی مرطوب با حلال برداشته می شوند. آنها همچنین با ذراتی که می توانند تامین شوند قابل حمل باشندوعمدتا برای بررسی های نقطه ای بکار گرفته می شوند.

 

-         قابل شستشو باآب – مایع نافذها که با یک جریان پاشش از آب برداشته می شوند آنها کمتر بکار گرفته میشوند وهزینه ی بالایی دارند موقعی که بازرسی از سطحهای بزرگ است.

 

-         امولسیون – مایع نافذهایی که قابل شستشو تنهابا آب هستند بعد از آن تحت تاثیر قرار می دهند با یک حلال امولسیون.

 

یک سیستم امولسیون بکار موقعی بکار گرفته می شود که شستشو مایع نافذ بیرونی با عیب درگیر است امولسیونها در یک بازه ی زمانی عکس العمل می دهند با مایع نافذ برروی سطح اما نباید با مایع نافذ گیر افتاده در درز واکنش دهد.

 

 

 

 

 

 

 

 

ظاهر کننده:

 

نقش ظاهر ساز بیرون کشیدن مایع نافذ درگیر با عیبها است و گسترش آن بر بیرون سطح آنقدر که بتوان آن را دید.

 

همچنین یک روشنایی زمینه را فراهم می کند که افزایش می دهد کنتراست را موقعی که مایع نافذ قابل دیدن بکار گرفته می شود.

 

مواد ظاهر کننده در چندین نوع مختلف در دسترس هستند:

 

-         پودر خشک – یک مخلوط از پودر پف کرده روشن است که بصورت انبوه با همدیگر هستند که هرجا مایع نافذ جاری شدبرسطح شد خیلی مشاهدات روشنی تولید می کند.

 

-         تر- معلق با آب – یک پودر معتق در آب است که با یک لایه نسبتا یکنواخت ظاهر کننده موقعی که آب تبخیر می شود سطح را می پوشاند یکی از مشکلات حلال این است که نگهداری پودر در بیرون برای یک مدت زمان زیاد مشکل است.

 

-         تر- قابل حل با آب – یک پودر بلورین است که به شکل یک حلال در می اید موقعی که مخلوط با اب می شود. موقعی که اب متوقف می شود کریستالیزه شدن حلال بهسازی میشود.

 

مشاهدات بعضی وقتها با کمبود تعاریف و یک ظاهر شیردار است. استفاده از مایع نافذ قابل حل با آب توصیه نمی شود.

 

-         تر – بدون آب – منلع آن می تواند یک اسپری باشد وبیشترین حساسیت برای بازرسی مناطق کوچک را دارد و هزینه و مشکلات زیاد برای بکارگیری سطوح بزرگ را دارد.

 

 

 

 

شش مرحله از تست مایع نافذ:

 

1)    شستشوی اولیه

 

2)    اعمال مایع نافذ

 

3)    برداشتن مایع نافذ اضافی

 

4)    اعمال ظاهر کننده

 

5)    بازرسی- ارزیا بی

 

6)    شستشوی نهای

 

 

 

1)   مرحله یک شستشوی اولیه:

 

قطعه باید آزاد از چرک وگرد وغبار وروغن وغیره باشد تا یک بازرسی قابل اطمینان انجام گیرد.

 

در فرایند تمیز کاری باید آلودگی ها از سطح قطعه وعیبها برداشته شوند وهرچیزی که داخل عیب است برداشته شود.

 

شتستشوی اولیه خیلی مهم است در فرایند  PT

 

 

 

2)   مرحله دو اعمال مایع نافذ :

 

اکثر روشهایی که بکار گرفته می شوند ومناسب هستند مانند:

 

-         برس زدن

 

-         پاشیدن

 

-         غوطه ورسازی

 

-         جریان داشتن

 

-         وغیره

 

3)   مرحله سه بر داشتن مایع نافذ اضافی :

 

تکنیک برداشتن به نوع مایع نافذ مورد استفاده بستگی دارد مانند آنچه قبلا بیان شد :

 

-         حلال قابل برداشتن

 

-         قابل شتسشو با آب

 

-         امولسیونها

 

-         قابل شستشو با آب :

 

یک جریان پاشش آب است که برای برداشتن مایع نافذ اضافی مورد استفاده قرار می گیرد.

 

روشهای مورد استفاده به وسیله یک راهنما که بازرس را معین می کند که دمای آب (بین 50تا100F˙) وفشار نباید از 40 PSI بالاتر باشد.

 

-         حلال قابل برداشتن :

 

قطعه با یک پارچه خشک تمیز پاک می شود ویک حجمی از مایع نافذ اضافی برداشته می شود. بنابراین یک پارچه سفید آغشته  با حلال مورد استفاده است که هر مایع نافذ باقی مانده بر روی سطح را بر می دارد.

 

-         امولسیون :

 

موقعی که یک در گیری در موقع برداشتن بین مایع نافذ با عیب وجود دارد سیستم امولسیون مورد استفاده قرار می گیرد.

 

امولسیون باید به اندازه کافی با مایع نافذ بر روی سطح واکنش دهد واین قابل شستشو با آب است اما اگر وقت به اندازهی کافی نباشد داخل مایع نافذ درگیر با عیب منتشر می شود.

 

 

 

 

 

 

4)   مرحله چهارم اعمال ظاهر کننده :

 

روشهای اعمال ظاهر کننده به نوع ظاهر کننده مورد استفاده بستگی دارد. روشهای عمده برای ظاهر کننده اصلی در اسلایدها دنبال می شود:

 

-         خشک

 

-         تر

 

-         تر بدون آب

 

 

 

5)    مرحله پنجم بازرسی و ارزیابی :

 

در این مرحله بازرس مشاهدات مایع نافذ را ارزیابی می کند. شرایط رد یا پذیرش تعیین می کند وسعی می کند منشا اصلی مشاهدات را تعیین کند.

 

مشاهدات قضاوت می کنند هر نوع رابطه درست یا نا درست یا دروغ را.

 

یک مرحله خیلی مهم ارزیابی است  که مدارک کشف شده توسط بازرس گزارش یا ضبط ونگهداری شوند.

 

این ممکن است با کشیدن یا عکسبرداری از مشاهدات وغیره حفظ شوند.

 

 

 

6)   شستشوی نهایی :

 

مرحله ی نهایی در فرایند بازرسی مایع نافذ است که از طریق تمیز کردن قطعه مورد تست همه ی مواد مایع نافذ فرایند را بر می دارند.

 

 

 

 

 

مزایای تست مایع نافذ :

 

1)    روابط آسانی بکار گرفته می شود.

 

2)    برای یک دامنه وسیعی از انواع قطعات می تواند بکار گرفته میشود.

 

3)    سطحهای بزرگ یا حجمهای بزرگ قطعات می توانند سریع با هزینه کم بازرسی شوند.

 

4)    قطعات با هندسه ی پیچیده بصورت عادی بازرسی می شوند.

 

5)    مشاهداتی که مستقیما از سطح قطعه بدست می اید با یک تصاویر از نا پیوستگی ذخیره می شوند.

 

6)    تجهزات اولیه دارای هزینه کمی هستند.

 

7)    محفظه های ذرات پاشش می توانند مجهز شوند به تجهیزات قابل حمل.

 

 

 

محدودیتهای تست مایع نافذ :

 

1)    تنها عیوب سطحی قابل کشف هستند.

 

2)    فقط برای مواد صاف بدون تخلخل مورد استفاده قرار می گیرد.

 

3)    شستشوی اولیه مهم است آلودگی می تواند عیب بحساب بیاید.

 

4)    مکانهایی که تحت عملیات چند گانه هستند باید کنترل شوند.

 

5)    اقدامات احتیاطی برای نگهداری مواد شیمیایی ضروری است.

 

6)    لکه های فلز ناشی از ماشین کاری وسنباده زنی و غیره مانع از کشف عیب میشوند.

 

7)    بسیاری از مواد احتیاج به صیقل کاری اولیه دارند در بازرسی.

 

8)    تمیزکاری نهایی ضروری است تا مواد شیمیایی برداشته شوند.

 

 

logo-samandehi